اینسترومنت به معنی ابزارهای دقیق در موارد علمی هستند و در دندانپزشکی به ابزارهایی گفته میشوند که دندانپزشک در حین جراحی و معاینه بیمار از آنها استفاده میکند.
توربین
توربین‌های دندانپزشکی انواع مختلفی دارند اما اساس کار همه آنها بر اساس تراش برش صیقلکاری و از بین بردن پوسیدگی‌ها می‌باشد در واقع توربین وسیله‌ای مانند درل‌های صنعتی می‌باشند که به وسیع آنها دندان را سوراخ و تراش می‌دهند اما این نوع اینسترومنت‌ها دارای سرعت چرخش فلز بالا و قدرت پایین هستند .
توربین‌ها با توجه به کارخانه سازنده و تنوع مدل دارای انواع مختلفی هستند که مز توان آن ها را به دو نوع بلبرینگی و ایر برینگی تقسیم نمود .
کلیه توربین ها دارای هد (Head) هستند که به آن کاتریج هم می گویند ، نوع بلبرینگی از نوع ایربرینگی کیفیت بهتری دارد .
کاتریج بلبرینگی شامل یک پروانه ، یک محور و یک سه نظام (جای گذاری فرز ) می باشد . فرز و ۲ بلبرینگ که در دو طرف پروانه تعبیه شده است که باعث تسریع چرخش پروانه می گردد. اما در کاتریج ایربرینگی به خاطر جایگزینی ۲ بوش به جای ۲ بلبرینگ که در دو طرف پروانه قرار دارد ، اصطکاک در این دو مدل بیشتر است و به همین دلیل به فشار هوای بیشتری نیازمند است.
از این مدل میتوان به super All Air اشاره کرد که به ۴ اتمسفر فشار نیاز دارد.
در توربین ها ۳ نوع نظام وجود دارد :
- فشاری یا پوش باتن
- آچاری مثل برند زیمنس
- فشاری توسط فرز مثل برندهای سوپر تورک ، فارو و سوپر آن ایر
خرابی های توربین
- فرز موقع چرخش لرزش داره : این لرزش می تواند از شفت یا بلبرینگ باشد که باید تعویض شود.
- فرز می چرخد : یا کاتریج گیر پاچ کرده که باید روغن کاری شود یا بلبرینگ خورد کرده که باید تعویض شود یا به شدت ضربه دیده که باعث شده هد توربین دچار فرو رفتگی شود و پروانه به آن گیر کند که در این حالت با دریل اول برآمدگی را صاف و سپس با توربین دیگر صیغل کاری میکنیم.
- فرز هنگام کار خارج شده و یا پرت می شود : سه نظام خراب است و بسته به نوع شفت و یا سه نظام باید تعویض گردد.
- از انتهای توربین آب خارج می شود : ( اتصال اتچمنت ) اگر فقط یک توربین بود واشر ته توربین تعویض میشود اما اگر تعدادی از توربین ها بود ؛ از اتصال شلنگ و توربین است و باید تعویض گردد ( اتچمنت ).
آنگل ها
برخلاف توربین‌ها که دارای سرعت زیاد و قدرت پایین هستند آنگل ها دارای سرعت کمتر ولی قدرت بیشتر هستند ر جراحی‌های مانند ایمپلنت عصب کشی مورد استفاده قرار می‌گیرند و دارای یک زاویه ۹۰ درجه هستند که به دسترسی راحت تر کمک میکنند اگر این زاویه ۹۰ درجه وجود نداشت و فرز به موازات بدنه بود به آن هندپیس می گویند که ساده ترین و پایدار ترین طرح برای وسایل چرخشی است.
آنگل و هندپیس تقریبا از یک ساختمان برخوردارند و به تنهایی قابل استفاده نیستند . این وسایل بر روی ایرموتور یا میکروموتور بسته می شود.
و با ارتباط مکانیکی فرز را به حرکت در می آورند . آنگل از قسمت های زیر تشکیل شده است :
هد یا سر آنگل که دارای کاتریج در دو مدل بلبرینگی و پوشی است . یک ورودی و خروجی آب (که بعضا خارجی نیز می باشد .) پوسته که محافظ و نگهدارنده متعلقات دورش است. و یک سری متحرک های انتقال دهنده نیرو از موتور به کاتریج (به سیستم اکسل ) در دو نوع پوش باتن و ناخنکی فرز به آن ها متصل می شود .
خرابی های متداول آنگل:
- آنگل هنگام چرخش و فشار روی سطح یا دندان قفل میشود:کارتریج و یا اکسل دچار سایش و خوردشدگی چرخ دنده ها شده و نسبت به شدت خرابی تعویض یا تعمیر میگردد.
- آنگل به سختی میچرخد یا موقع چرخش گیر میکند:احتمال گیرپاچ قطعات متحرک در قسمت کارتریج و اکسل و یا خرابی و خورد شدگی دنده ها و بلبرینگ ها که نسبت به شدت خرابی تعمیر یا تعویض میگردد
- فرز موقع کار جدا میشود: شفت اصلی کارتریج دچار مشکل شده که نسبت به شدت خرابی و نوع ناخونکی یا پوش باتن شفت یا کارتریج تعمیر یا تعویض میگردد.
انواع آنگل
معمولا یک نوار رنگی محیطی در انتهای آنگل وجود دارد که نسبت دور ایرموتور یا میکروموتور به آنگل را مشخص میکند.
- نوار آبی:نسبت ۱به۱.
- نوار قرمز یا نارنجی:نسبت ۱به ۵.
- نوار سبز رنگ:نسبت های ۱به۲ ، ۱به۴، ۱به۱۶، ۱به۲۰ که معمولا برای خانواده روتاری ها استفاده میشود.
- نوار مشکی:نسبت های ۱به۲۰، ۱به۲۵ و ۱به۶۴ که بیشتر برای جراحی های فک و ایمپلنت های ثابت استفاده میشود.
*** هندپیس های جراحی که به صورت مستقیم است همیشه دارای نسبت ۱به۱ می باشند.
ایرموتور
آنگل ها و هندپیس های مستقیم برای کار به موتور های مکانیکی نیازمند هستند ؛ این موتور ها یا میکروموتور(الکتروموتور) هستند که با نیروی الکتریکی نیروی مکانیکی گشتاوری تولید می کنند و یا از نوع ایرموتوری هستند به وسیله فشار هوای تولید شده در کمپرسور نیروی گشتاوری مورد نیاز را تامین میکنند.
این موتور ها می توانند ۲ یا ۴ سوراخه باشند که در هر صورت سوراخ های بزرگ تر برای ورود و خروج هوا و سوراخ های کوچک تر برای ورود اب استفاده میشوند.
خرابی های ایرموتور و میکروموتور
- میکروموتور ها به دلیل ساختار الکتریکی خود معمولا کمتر دچار خرابی میشوند اما در اکثر موارد خرابی ها مربوط به ایراد در قسمت های تغذیه، خرابی پین های اتصال، مشکل در روتور(سیم پیچ) الکتریکی، و شفت انتقال قدرت است.
- عملکرد ایرموتور ها به گونه ای است که هوا از طریق شلنگ های اتچمنت یونیت وارد ایرموتور شده و با به حرکت در آوردن تیغه ها و پره های توربین مانند باعث ایجاد نیروی مکانیکی و گشتاور میشوند که خرابی های متداول خرابی و گیرپاچ همین پره ها و یا خرابی روتور چرخشی است که نسبت به شدت خرابی تعمیر یا تعویض میشود.
